Genogram maken

Age friendly, healthy ageing

wensboomIntergenerationele werkvorm: een kleinkind maakt een genogram over het leven van opa en oma, of …  En waarom ook niet een keer andersom? Opa en oma leggen het levensverhaal van hun kleinkind of zoon of dochter vast.

Goh, nooit geweten

Hoe is het levensverhaal? Welke gebeurtenissen zijn blijven hangen, hoe verhouden de familiebanden zich?  Denk aan jeugdverhalen, gewoonten in het gezin, wereldgebeurtenissen die impact hebben gehad, hobby’s die weer komen bovendrijven, … Het genogram is ontwikkeld om het gesprek aan te gaan tussen zorgverlener en een bewoner. Maar met wat aanpassingen kunnen ook ‘doorgerijpte’ jonge familieleden zo een beeld krijgen van hun roots. Een iets oudere leeftijd is wel handig, want de werkvorm kan het nodige losmaken. Een lach en misschien soms een traan. En andersom biedt het haakjes voor een gesprek over hoe de jongere generaties in het leven staan. Waarom zou je wachten met dit soort dingen tot het in de hulpverleningssfeer komt?

Het enige wat nodig is, is nieuwsgierigheid naar elkaars leven en een onbevooroordeeld oor.

Beeldverhaal, dus in beelden

In plaats van een genogram van namen is het natuurlijk ook mogelijk om er een creatieve draai aan te geven met tekeningen, foto’s, collages uit tijdschriften, korte strips, filmpjes en andere. Een beeldverhaal. Kies een mooie map, gebruik een behangvoorbeeldenboek (even bij een betere interieurzaak langsgaan en vragen of ze nog restantexemplaren hebben, … Maak er een bewaarfähig boekwerk van.

Ecogram: je bent op de wereld voor elkaar en met elkaar. Wat is er zoal allemaal in de omgeving? Aan winkels, bedrijvigheid waar je gebruik van maakt, waar wonen vrienden en bekenden en familie, waar zit je op een vereniging of club, …..kortom: hoe ziet je netwerk eruit?

Online hulpmiddel voor het maken van een stamboom

Zieookartikel elders op dit web:

 

Gezichten van dementie

dementie_afbeelding_1000x600_11Voor de tentoonstelling: ‘Gezichten van dementie’ werkte kunstenaar Herman van Hoogdalem samen met regisseur Gijs Wanders aan portretten van mensen met dementie. Misschien heb je in september de minidocumentaires gezien op TV. Een combinatie van geschilderde en gefilmde portretten. Een rijk document.

Video-portretten, o zo herkenbaar

http://www.omroepmax.nl/gezichten-van-dementie/uitzending/tv/gezichten-van-dementie-vrijdag-23-september-2016/ 

De aquarellen zijn 2.40 hoog met een kennismaking op ‘filmdoek’ van vijf minuten.

Leid – und Würde
Demnz, Leit und Wurde

[foto Horn]

Ik ben jarenlang mantelzorger geweest. De familie Wanders verwoordt het zo treffend. De worsteling die je ziet, een worsteling in eenzaamheid. Dat je geen idee hebt van hoe iemand het proces zal ervaren en ervaart. Je weet het niet, niet echt. Wat me vooral treft is wat Gijs zegt: de blijheid die je ervaart in kleine momenten en het uitstellen van het huilen. Dat herken ik. De Duitse titel van het programma luidt Demenz Gesichter voll Leid – und Würde “, ja, die twee gezichten zie je allebei. De beelden beroeren mij. De vertwijfeling, het lijden, de onzekerheid, de leegte, het loskomen van het aardse… alles wat woorden niet kunnen uitdrukken. Tegelijkertijd spreken de beelden over de kracht, het waardevolle en het liefdevolle dat in deze portretten besloten ligt. Portretten die op eigen wijze bijdragen aan respectvol vertrouwd raken met dementie in je omgeving. Een maatschappelijk thema: ertoe doen in de maatschappij. Ofwel met een moeilijke term, een inclusieve maatschappij. Een maatschappij die opneemt in plaats van uitsluit.

In taal ver weg, in gevoel zo dichtbij. Soms dichterbij dan ooit.

Herman en Gijs vertellen over hun betrokkenheid, fascinatie en persoonlijke beleving van hun naasten met dementie. Ze stellen de toeschouwer ook een vraag. Het antwoord is negen van de tien keer hetzelfde….

“Als je vader van het doek zou stappen, wat zou je dan zeggen? “

Kunst als medium in communicatie met ouderen binnen het sociale domein, verwante berichten op dit blog:

Nep echt Lascaux

Docent middelbare school verklapt geheim leerling

Als Nederlander en Francofiel ben je vast wel ooit in de Dordogne geweest en zo ja, dan staat ook een bezoek aan de grotten van Lascaux je vast nog bij. In de echte ben je echter niet geweest. De originele grot is namelijk al sinds 1963 gesloten. Alleen mensen die verstand hebben van conserveren komen er nog in. Pas in 1940 werd de oorspronkelijke grot ontdekt door de toen 18 jarige Marcel Ravidat en drie vrienden uit de omgeving. Eigenlijk is het zijn hond Robot die de grot ontdekte in de jacht op een konijn. Wat hij vond was geen konijnenhol maar een heuse grot. Slechts 24 jaar is de grot toegankelijk geweest voor het publiek. Dat was niet best. Want de horde toeristen zorgde ervoor dat het klimaat totaal werd verstoord met als gevolg zwarte vlekken op de tekeningen en algengroei en schimmels op de rotsen. Dus werd in 1983 een eerste kopie geopend. Lascaux 2. Goed voor duizend bezoekers per dag. Op 14 juli liep ik er een keer. Lascaux 3 was een rondreizende tentoonstelling. Nu is er Lascaux 4 in de buurt van Montignac op een steenworp afstand van het origineel en het groeit vast uit tot een topattractie. Een-op-een-replica – op ware grootte nagebouwd met alles erop en eraan.

Lascauxland in de Dordogne? 

20161215_120657_resizedMisschien, maar wat geeft dat? Virtual Reality is ook helemaal van nu en dan zie je een voorstelling alleen in je brilletje. Dan is dit toch wel wat anders. 900 vierkante meter aan rotspanelen, 680 schilderingen en 1500 gravures. Centimeter voor centimeter overgenomen, sterk vergroot vanaf een computerscherm nageschilderd. Streek voor streek, pixel voor pixel, kerf voor kerf. Precies zoals onze verre voorvaderen ze ooit hebben aangebracht, brachten kopiisten van beroep ze aan. Ja, dat beroep bestaat echt! Vijfendertig technici en tekenaars zijn er tweeënhalf jaar mee zoet  geweest.  Terwijl in de prehistorie zo’n 17.000 jaar geleden het begrip kunst niet eens bestond.  Toen schilderden ze met de blote vingers of bliezen de verfstoffen door een hol vogelbotje. Wat ook zo frappant is: 90% van de botten die werden gevonden stammen af van rendieren, terwijl op de wanden neushoorns, runderen, herten, paarden, bizons staan. Slechts een enkel rendier en één mens  met een vogelkop en een erectie.

Oertijd revival

Welk verhaal wordt verteld zal altijd een geheim blijven. Niemand die het kan navertellen… Waarschijnlijk gaat het om een ritueel om de goden gunstig te stemmen zodat de jachtdieren zich zouden vermenigvuldigen en de zieken beter worden.

Ben je in de buurt en wil je in de nieuwe oude grot? Boek dan je ticket in het vooruit. Centre international pour L’Art Parietal. Want in groepjes van 32 personen mag je de nieuwe oertijd verkennen. Zelfs de akoestiek en temperaturen in de grot komen overeen! Natuurlijk is er ook een 3D tour, films en een multimedia-uitleg over de grot. De echte grot is sinds 1979 Unesco Werelderfgoed.

Maatschappelijke waarde-meet-modellen

Op welke manieren kan de waarde van kunst & cultuur worden beoordeeld? 

Dit is de overall vraag achter de themabesprekingen van de Boekmanstichting in 2017. De data zijn 16 januari, 13 februari, 20 maart, 10 april, 15 mei en 29 mei. Voor wie er niet bij kan zijn: op youtube zal een videoverslag worden geplaatst van deze serie over de waarde van cultuur.

2604Culturele waardemodel Claartje Bunnik

Dit model gaat uit van een meerdimensionaal kwaliteitsbegrip waarin – naast de artistiek-inhoudelijke waarde – ook de maatschappelijke positie van de instelling, vertrouwen en reputatie een rol spelen. Waarbij de nadruk ligt op de waarde van cultuur voor de samenleving. Kim Putters van SCP vraagt zich af:

Wat krijgen we eigenlijk nog meer mee over de culturele diversiteit in onze samenleving? Elkaar niet begrijpen en niet zien, dat zit ons in de weg.

6880Movisie en Berenschot over de waarde van cultuur

https://www.movisie.nl/sites/default/files/alfresco_files/Publicaties/sociaal-en-ondernemend-2016/index.html?mode=full Rapport Movisie

waardedriehoek

mm_nieuws_maatschappelijke_waarde_-_2014_-_02:  rapport Berenschot over maatschappelijke waarde binnen de culturele sector:

BSR model

Emoticon klantreis

Pine Gilmore

 

typologie belevingswerelden

 

Zie gerelateerd bericht in relatie tot waardering kunst- en cultuureducatie.

‘Amsterdam vertelt’ winnaar Lang Leve Kunst

Foto Anne van der Weijden

Foto Anne van der Weijden

3128‘Amsterdam Vertelt’ wint de lang Leve Kunst-prijs 2016. Het project stimuleert nieuwe ontmoetingen in Amsterdamse wijken. Het brengt deelnemers niet alleen in contact met kunst en cultuur maar ook met hun eigen creatieve talenten. Samen met professionele fotografen, schrijvers en museumdocenten –  die een sterke binding met de betreffende wijk hebben –  gaan buurtbewoners aan de slag met fotografie en verhalen. Het wijkproject start telkens met een reizende tentoonstelling met werken uit de collectie van Foam (Filmmuseum Amsterdam), waarbij op verschillende niveaus masterclasses en workshops  worden aangeboden. Acht weken lang werken deelnemers aan een publicatie in de vorm van een echt magazine met daarin de resultaten van het project.

Lang Leve Kunst jury:

De Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) heeft met haar 25 vestigingen en culturele partners een stevige basis waarop initiatieven verder ontplooid kunnen worden op weg naar een Age Friendly Cultural City.

De jury is blij met de chemie in de onderlinge contacten. En vooral ook met het feit dat de culturele ouderenparticipatie gewaarborgd is in het kunstenplan van de gemeente. Tijdens de pilot was deelname gratis, ik ben benieuwd hoe dat verder gaat… Wanneer kunst van niveau integraal onderdeel wordt in het bedrijfsleven of het domein zorg, beklijven de effecten. Om kunst en maatschappij samen nog meer impact te kunnen laten maken is (meer) onderlinge kennis en verwevenheid nodig tussen de domeinen. Het investeren waard.

6880Masterclasses en workshops voor jongeren 12-16 jaar én 65+ers tesamen

  • Masterclass
    Masterclass Fotografie : kennis opdoen op het gebied van fotografie of je mooiste verhaal over de buurt beschrijven tijdens de masterclass Schrijven.
  • Workshops
    Vertel jouw verhaal : uitwisselen van de  verhalen met buurtgenoten en het verhaal van de ander vastleggen in woord en beeld. Beeld en Taal : fotografie wordt ingezet om nieuwe woorden te leren voor mensen met een taalachterstand.

5356Volgende ronde Lang leve Kunst

Aan de pilot  ‘Lang Leve Kunst op weg naar Age Friendly Cities’ namen dit jaar vijf grote steden deel: Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden, Maastricht (YouTube-filmpjes). Het streven met het programma is gemeenten te stimuleren nog meer werk te maken van cultuurparticipatie door ouderen. Achterliggend doel is de kloof tussen de sectoren zorg, welzijn en kunst blijvend te verkleinen en reeds lopende projecten te bestendigen. Het Fonds voor Cultuurparticipatie zet het programma voort en kondigde vijf nieuwe steden aan: Deventer, Doetinchem, Emmen, Groningen en Utrecht.

De tip uit deze ronde: Ideeën niet opleggen, maar verder ontwikkelen met de beoogde doelgroep en aanpassen indien dat nodig is. De onderzoek- en voorbereidingsfasen (de vragen naar boven halen) staan niet los van het projectplan, maar maken daar integraal onderdeel van uit. Investeer ook daar in en je vergroot je kennis en geloofwaardigheid. En daarmee ook je impact. Houd het waar mogelijk praktisch en concreet. Houd de gezamenlijke ambitie duidelijk en helder voor ogen.

Cultuur+Ondernemen begeleidde de steden naar een gezonde, duurzame financieringsmix. Lees de publicatie met adviezen en tips: C+O Age Friendly Financiering

De Vader, inleeftheater

10284De Vader theaterstuk, Hans Croiset Johanna ter Steege15 maart Parktheater Eindhoven

the-father-web-2Deze theatervoorstelling komt in circa 25 landen op de planken. Dan hebben we het over de Londense West End theaterhit ‘De Vader’, geschreven door de Fransman Florian Zeller. In Nederlandse theaters te zien vanaf december 2016.

De gepensioneerde fervente tapdanser woont samen met zijn dochter Anne en haar man Antoine. Hij is tachtig jaar inmiddels. Was hij daadwerkelijk die tapdanser? Of was hij toch die bouwkundig ingenieur en heet de vriend van zijn dochter Pierre? Waarom zit hij nog in zijn pyjama? Begint hij langzaamaan gek te worden?

Het publiek beleeft het verwarrende gevoel van dementie. Zowel het gevoel van diegene met dementie als wat het betekent voor de omgeving. Alzheimer treft altijd meer dan één persoon. De Vader zorgt voor herkenbare situaties die schuren en tegelijkertijd komisch zijn. André’s karaktertrekken worden steeds markanter, terwijl zijn mores en herinneringen vervliegen. De toeschouwer komt in dezelfde verwarrende situatie te zitten als de hoofdpersoon André. In de Nederlandse productie vertolkt door Hans Croiset.

Dementie kruipt onder de huid

Alzheimer en andere vormen van dementie hebben een enorme impact en eigenlijk krijgt iedereen er linksom of rechtsom mee te maken. Met meer begrip voor de aandoening kan iedereen met enige inzet veel betekenen voor een dementievriendelijke maatschappij. De voorstelling is niet alleen kommer en kwel.

“Eigenlijk ben ik nog nooit zo dicht bij het proces van Alzheimer geweest”, aldus Johanna ter Steege, die de dochter speelt.

Ik ben jarenlang mantelzorger geweest. En inderdaad, er doen zich veel ontluisterende situaties voor. Toch waren er zeker ook mooie momenten die regelmatig ook een glimlach of warm gevoel met zich meebrachten of een inkijkje in onverwachte talenten. Maar verzoenen met dementie…. meer begrip brengt al heel veel positiefs teweeg. Ik ben benieuwd of ik me in het stuk herken.

25792CKV en Burgerschapsvorming

Een theaterstuk dat – schat ik zo in – uitwisseling op gang kan brengen in het onderwijs en binnen instellingen voor gezondheidszorg en welzijn rondom omgaan met kwetsbare en verwarde ouderen in de samenleving. want dementie raakt iedereen: als zoon of dochter, kleinkind, buren of dorpsgenoot.

Alzheimer Nederland en Samen Dementievriendelijk zijn met een informatiestand aanwezig in de theaters.

Bespiegeling

Er is een hoop te doen dezer dagen rondom de nieuwe insteek van CKV en Kunst Algemeen.

20161114_150131

 De Bespiegeling
Een weekje in huis. Het tekstboek voor havo en vwo “Bespiegeling. Kunsten in samenhang”. Daarbij het aparte opdrachtenboek havo en het opdrachtenboek vwo. Methodes staan onder druk. Het geheel kan zeker inspireren om mede met inzicht tot een eigen visie en aanpak te komen.  Welke inhoud en waarom (de onderliggende culturele, esthetische, artistieke waarden), welke deskundigheden van vakdocenten hangen daarmee samen, welke samenwerkende partijen sluiten daarbij aan en hoe is dat alles te monitoren? De vraag ‘waarom’ gaat vooraf aan het wat en hoe.
plek-van-kunst-visie-op-domein
Waarom cultuur en kunst in het onderwijs?
Waarom wil je een kunstzinnige school zijn? Wat dragen kunst en cultuur bij aan de ontwikkeling van kinderen, wat draagt het bij aan het leerproces?  Wat, zo luidt dan de onvermijdelijke vraag, wil je op dit gebied aan (nieuwe) generaties overdragen? Welke kennis doen leerlingen op? Hoe geef je hier handen en voeten aan? (observatie, imitatie, creatie, originaliteit; tijd, ruimte, kwaliteit, structuur; lichaam, object, taal, grafisch, media; ).
Ik heb onlangs nog de voorbereiding voor de handreiking CKV  en een bijeenkomst over doorgaande leerlijnen PO-VO bijgewoond. Een train-de-trainersbijeenkomst voor talentontwikkeling staat op het programma. De insteek: talent in CKV / Kunst tot bloei laten komen. Op zijn tijd bijtanken: leerzaam en leuk!

Individuele gedrag < – > opdracht < – > les / project < – > school / beleid / visie < – > schoolomgeving < – >

leerlijn

  • Een proces opstarten om te komen tot een aanpak;
  • een aanpak die focust op een gezamenlijke visie;
  • en een kapstok biedt voor beoordelingssystematiek;
  • met direct toepasbare werkvormen en instrumenten;
  • en aandacht voor praktische zaken rondom het afsluiten op een hoger niveau;
  • waarbij werkwijzen betrokkenen inzicht geven in het proces;
  • onder meer via diverse manieren om het leerplankundig spinnenweb in te zetten;
  • om vanuit een conceptueel kader samenhang in het leerplan te bevorderen.
4627 Onderzoek

In dit kader is ook interessant het onderzoek van Joyce Gubbels aan de Radbout Universiteit van Nijmegen. Zij houdt een pleidooi om ook aandacht te hebben in het onderwijs – meer dan nu het geval is – voor de creatieve hoogvliegers. Een verrijkingsprogramma is een optie.

Review onderzoeken Cultuureducatie met Kwaliteit: review-cultuureducatie-met-kwaliteit-diverse-onderzoeken-rond-cultuureducatie-en-cultuureducatie-met-kwaliteit-2015-2016

Monitoren Cultuureducatie peiling 2015-2016: rapport-monitor-cultuuronderwijs-in-het-primair-onderwijs-en-programma-cultuureducatie-met-kwaliteit-peiling-2015-16

Handreiking basis voor cultuureducatie
LKCA handreiking cultuureducatie

doorgaande lijn cultuureducatie – integratie binnen- en buitenschools

En vers van de pers:  Basis voor Cultuureducatie van LKCA. Pleidooi voor een integratie van binnen- en buitenschoolse cultuureducatie, cultuureducatie inbedden in alle typen onderwijs – incluis speciaal onderwijs en alle jaargangen vmbo, 12/7 50 weken per jaar, kern in het artistieke-creatieve proces met gemeenschappelijk kerndeel voor alle kunstdisciplines, inzet van vakdocenten, vakoverstijgende aanpak, gezamenlijk optrekken cultuurcoördinatoren met voldoende taakuren en combinatiefunctionarissen, belangrijke rol peers en ouders, kennisdeling overheid-provincie-regio, monitoren infrastructuur, toetsingskader (gelijke kansen en toegang), drietrapsraket doorgaande lijn (PO, onderbouw, bovenbouw), mogelijkheid examenprogramma behouden – inclusief CKV in het combinatiecijfer, stevigere verankering in docentenopleidingen, geschiktheidsverklaringen bij subsidiëring, aantal brede scholen uitbreiden. Schema Uitvoeringsplan van voor gaande punten.

cumulatie cultuureducatie

Gerelateerd artikel elders op dit blog: matrix-cultuur-in-de-spiegel-scepted-ckv-dimensies